Choroba zawodowa pracownika - procedura postępowania dyrektora

Jak należy postąpić w przypadku nauczyciela, zatrudnionego na podstawie mianowania, który od 20.09.2018 do 31.08.2019 r. przebywa na urlopie dla poratowania zdrowia. Od 01.09.2019 zamierza wykorzystać urlop uzupełniający (8 tygodni) i po jego wykorzystaniu przejść na świadczenie kompensacyjne. obecnie zgłasza, że chciałby się starać o przyznanie choroby zawodowej.


ak należy postąpić w przypadku nauczyciela, zatrudnionego na podstawie mianowania, który od 20.09.2018 do 31.08.2019 r. przebywa na urlopie dla poratowania zdrowia. Od 01.09.2019 zamierza wykorzystać urlop uzupełniający (8 tygodni) i po jego wykorzystaniu przejść na świadczenie kompensacyjne. obecnie zgłasza, że chciałby się starać o przyznanie choroby zawodowej. Jakie są procedury jej przyznania? Czy w gestii dyrektora leży tylko zgłoszenie do Inspekcji Pracy i Sanepidu? Czy nauczyciel przed pójściem na urlop powinien dostać skierowanie na badania kontrolne? Jeżeli lekarz podpisze zdolność do pracy, to co z chorobą zawodową? Jeżeli nie podpisze zdolności to co należy zrobić z takim pracownikiem: czy pracownikowi należy się urlop za bieżący rok (wrzesień-październik) w przypadku rozwiązania umowy o pracę i przejścia na świadczenie kompensacyjne?

Odpowiedź:

Każdy przypadek podejrzenia choroby zawodowej powinien zostać niezwłocznie zgłoszony właściwemu (według miejsca wykonywania pracy):

  • państwowemu inspektorowi sanitarnemu,
  • okręgowemu inspektorowi pracy.

Szczegóły w uzasadnieniu.

Uzasadnienie:

Zgłoszenia należy dokonać niezwłocznie i już w przypadku podejrzenia choroby zawodowej. Zgłoszenie dokonywane jest specjalnym formularzu, zaś w przypadku choroby zawodowej o ostrym przebiegu lub podejrzenia, że choroba zawodowa była przyczyną śmierci pracownika - zgłoszenia należy dokonać dodatkowo w formie telefonicznej (§ 3 ust. 2 rozporządzenia RM z 30 czerwca 2009 r.).

W następstwie zgłoszenia właściwy państwowy inspektor sanitarny wszczyna postępowanie, w ramach którego kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz w formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Decyzja ta doręczana jest m.in. dyrektorowi szkoły zatrudniającej pracownika (§ 8 rozporządzenia RM z 30 czerwca 2009 r.). Dyrektor powinien odebrać decyzję i umieścić ją w części B akt osobowych pracownika.

Obowiązki dyrektora nie kończą się na zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej i ewentualnym przeniesieniu pracownika do innej pracy. W dalszej kolejności, już po ustaleniu choroby zawodowej przez odpowiednie podmioty, dyrektor powinien ustalić:

  • przyczyny powstania choroby zawodowej,
  • charakter i rozmiar zagrożenia chorobą zawodową.

Ustalenia te powinny być poczynione w porozumieniu z właściwym państwowym inspektorem sanitarnym (art. 235 § 3 pkt 1 Kodeksu pracy).

Kolejne działanie dyrektora ma typowo techniczny charakter. Otóż dyrektor powinien przystąpić do usunięcia czynników powodujących powstanie choroby zawodowej i zastosować inne niezbędne środki zapobiegawcze. Krok ten powinien być wykonany niezwłocznie po stwierdzeniu choroby zawodowej (art. 235 § 3 pkt 2 Kodeksu pracy).

Co więcej dyrektor szkoły powinien systematycznie analizować przyczyny chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami środowiska pracy i na podstawie wyników tych analiz stosować właściwe środki zapobiegawcze (art. 236 Kodeksu pracy).

Poza powyższym oczywiście konieczne jest również zagwarantowanie realizacji zaleceń lekarskich (art. 235 § 3 pkt 3 Kodeksu pracy). Nie wskazano, o jakie konkretnie zalecenia chodzi, zatem należy przyjąć, że dyrektor jest związany zarówno zaleceniami lekarza rozpoznającego chorobę zawodową, jak i lekarza medycyny pracy przeprowadzającego badania profilaktyczne.

Dyrektor ma obowiązek prowadzić rejestr obejmujący przypadki stwierdzonych chorób zawodowych i podejrzeń o takie choroby (art. 235 § 4 Kodeksu pracy). W odróżnieniu od rejestru wypadków przy pracy, w tym przypadku ustawodawca nie wskazuje, jakie dane powinny znaleźć się w takim rejestrze. Na podstawie orzeczenia lekarskiego stwierdzającego taką konieczność należy bowiem przenieść pracownika do innej odpowiedniej pracy, jeżeli pracownik stał się niezdolny do wykonywania dotychczasowej pracy wskutek choroby zawodowej i nie został uznany za niezdolnego do pracy (art. 231 Kodeksu pracy). Przeniesienie nie wymaga zgody pracownika, co dotyczy także nauczycieli (patrz wzór 6).

Oczywiście stwierdzenie czasowej niezdolności do pracy nie należy do kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej, lecz lekarza medycyny pracy. Zatem po stwierdzeniu choroby zawodowej należy skierować pracownika na badania kontrolne.

Powyższe dotyczy pracownika, który nie utracił zdolności do pracy w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach społecznych. Jeśli zaś taka zdolność zostanie utracona, wówczas dyrektor obowiązany wydzielić lub zorganizować odpowiednie stanowisko pracy z podstawowym zapleczem socjalnym, nie później niż w okresie trzech miesięcy od daty zgłoszenia przez tę osobę gotowości przystąpienia do pracy (art. 14 ustawy z 27 sierpnia 1997 r.).

Natomiast w razie braku możliwości przeniesienia, dyrektorowi nie pozostaje nic innego jak rozwiązanie z pracownikiem stosunku pracy (w przypadku nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania musi być to poprzedzone orzeczeniem stwierdzającym przeciwwskazania do wykonywania dotychczasowej pracy). Jeśli przyczyną rozwiązania jest brak możliwości wydzielenia lub zorganizowania stanowiska pracy wówczas szkoła musi dokonać, w dniu rozwiązania stosunku pracy z tą osobą, wpłaty na PFRON w wysokości piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia za pracownika (art. 23 ustawy z 27 sierpnia 1997 r.).

Zawiadomienie o podejrzeniu choroby zawodowej nie jest wystarczające. Dyrektor powinien również przesłać informację o skutkach choroby zawodowej do Instytutu Medycyny Pracy im. prof. dr. med. Jerzego Nofera w Łodzi oraz do właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. Zawiadomienie powinno zostać dokonane na specjalnym formularzu (art. 235 § 5 Kodeksu pracy i § 10 ww. rozporządzenia RM z 30 czerwca 2009 r.).

Nie ma konieczności kierowania nauczyciela na badania kontrolne przed urlopem uzupełniającym. Wprawdzie w najnowszym orzecznictwie przyjmuje się, że konieczne jest skierowanie pracownika na badania kontrolne nawet wówczas, jeżeli po zwolnieniu lekarskim pracownik chce skorzystać z urlopu wypoczynkowego (wyrok Sądu Najwyższego z 26 października 2016 r. III PK 9/16). Pogląd ten można odnieść do urlopu dla poratowania zdrowia. Niemniej jednak należy mieć na względzie, że ten wyrok dotyczył korzystania z urlopu na żądanie po zwolnieniu lekarskim. Teza Sądu Najwyższego jest dość kontrowersyjna, tym bardziej, że we wcześniejszych wyrokach Sądu Najwyższego nie wskazywano, by nauczyciel musiał po zwolnieniu lekarskim a przed urlopem wypoczynkowym przechodzić badania kontrolne. Jako, że interpretacja przyjęta przez SN dotyczy szczególnych okoliczności, wydaje się, że nie należy jej rozciągać na wszystkie przypadki, a szczególnie na sytuację przedstawioną w zapytaniu, gdzie urlop uzupełniający przysługuje na mocy przepisów prawa.

Zapamiętaj!

Jeśli nauczyciel przejdzie na świadczenie kompensacyjne i jego zatrudnienie ustanie to pozostały urlop zostanie zamieniony na ekwiwalent urlopowy. Ustanie zatrudnienia nie będzie oznaczało utraty prawa do urlopu uzupełniającego. Orzeczenie lekarza medycyny pracy dotyczące przeciwwskazań do jej wykonywania nie będzie miało wpływu na procedurę w sprawie choroby zawodowej.

Zobacz też:

 

Podstawa prawna:

  • Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. 2018 r., poz. 108) - art. 234, art. 23711
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (Dz.U. z 2009 r. nr 105 poz. 870),
  • Ustawa z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 967) - art. 66.

 

Michał Kowalski
Radca prawny, specjalista z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych oraz prawa oświatowego
Ekspert Portalu Oświatowego
www.PortalOswiatowy.pl


artykuł sponsorowany

O projekcie

Zysker to zestaw narzędzi ułatwiających podejmowanie decyzji inwestycyjnych.

Oblicz, w jaki sposób najlepiej oszczędzać i inwestować swoje pieniądze. Mieszkanie, lokata, czy forex? Sprawdź, gdzie osiągniesz największy zwrot z inwestycji.

Ta strona korzysta z plików cookies.

Nasza strona wykorzystuje pliki cookies w celu zbierania danych analitycznych (analizowania ruchu na stronie) oraz profilowania reklam przez naszych partnerów. Szczegóły znajdziesz w naszej polityce prywatności. Jeżeli nie wyrażasz na to zgody, zablokuj pliki cookies w przeglądarce.